20 علت اصلی صدای کابین آسانسور در شب + راهکارهای عملی کاهش نویز

صدای کابین آسانسور در شب یکی از آزاردهنده‌ترین مشکلاتی است که ساکنین ساختمان‌های مسکونی با آن مواجه می‌شوند. در سکوت شب، حتی کوچک‌ترین لرزش یا صدای مکانیکی آسانسور می‌تواند چند برابر بلندتر شنیده شود و آرامش افراد را بر هم بزند. علت اصلی صدای کابین آسانسور در شب معمولاً به یک عامل ساده محدود نمی‌شود، بلکه ترکیبی از فرسودگی قطعات، تنظیم نبودن اجزای مکانیکی، انتقال ارتعاش به سازه ساختمان و ضعف عایق‌کاری کابین است. شناخت دقیق این علت‌ها اولین و مهم‌ترین قدم برای کاهش نویز و جلوگیری از هزینه‌های سنگین تعمیرات در آینده به‌شمار می‌رود. در این مقاله، مهم‌ترین دلایل صدای کابین آسانسور در شب را بررسی می‌کنیم و راهکارهای عملی و قابل‌اجرا برای رفع آن‌ها ارائه می‌دهیم.

 

 

دلایل اصلی صدای زیاد آسانسور در شب:

 

صدای آسانسور در شب دقیقاً از کجا می‌آید؟ (موتورخانه، چاه، کابین، درب‌ها)

صدای آسانسور در شب معمولاً از یک نقطه مشخص نیست و می‌تواند ترکیبی از چند منبع باشد. موتورخانه یکی از اصلی‌ترین منابع نویز است، چون ارتعاش موتور و گیربکس در سکوت شب به‌راحتی به سازه منتقل می‌شود. چاه آسانسور نیز مانند یک کانال صوتی عمل می‌کند و هر لرزش کوچکی را تقویت می‌کند. کابین، در صورت ضعف عایق یا شل بودن اتصالات، صدا را تشدید می‌کند و در نهایت درب‌ها، به‌ویژه درب طبقات، بیشترین صدای ضربه‌ای را ایجاد می‌کنند.

منابع رایج صدا:

• موتورخانه (موتور، گیربکس، فن)

• چاه آسانسور (ریل‌ها، براکت‌ها)

• کابین (دیواره، کف، شاسی)

• درب کابین و طبقات

تفاوت صدای طبیعی آسانسور با صدای غیرطبیعی (کدام صدا خطرناک است؟)

همه صداهای آسانسور نشانه خرابی نیستند. صدای طبیعی معمولاً یکنواخت، ملایم و بدون ضربه است و در طول زمان تغییر محسوسی ندارد. اما صدای غیرطبیعی اغلب ناگهانی، تیز یا ضربه‌ای است و با گذشت زمان تشدید می‌شود. صداهایی مثل تقه شدید، جیغ فلزی یا کوبش در توقف، می‌توانند هشدار فرسودگی یا تنظیم نبودن قطعات باشند و نباید نادیده گرفته شوند، مخصوصاً اگر فقط شب‌ها تشدید شوند.

علت صدای «کوبش» در شروع حرکت و توقف (ترمز، تنظیم اینورتر، ضربه‌گیرها)

صدای کوبش معمولاً در لحظه شروع حرکت یا توقف کامل کابین شنیده می‌شود و یکی از آزاردهنده‌ترین صداها در شب است. این صدا اغلب به‌دلیل تنظیم نبودن ترمز موتور، عملکرد نادرست اینورتر یا خرابی ضربه‌گیرها ایجاد می‌شود. اگر ترمز دیر آزاد یا زود درگیر شود، کابین با شوک مکانیکی حرکت می‌کند. همچنین ضربه‌گیرهای خشک یا فرسوده، انرژی توقف را جذب نمی‌کنند و صدا مستقیماً به سازه منتقل می‌شود.

دلایل اصلی کوبش:

• تنظیم نبودن ترمز موتور

• پارامتر اشتباه اینورتر

• ضربه‌گیر خشک یا خراب

• شل بودن شاسی کابین

علت صدای «جیغ یا سوت» هنگام حرکت (بلبرینگ موتور، فلکه هرزگرد، سیم‌بکسل)

صدای جیغ یا سوت ممتد معمولاً نشانه سایش یا اصطکاک غیرعادی است. بلبرینگ‌های موتور اگر خشک یا فرسوده باشند، هنگام حرکت صدای تیز تولید می‌کنند. فلکه هرزگرد یا فلکه کششی نیز در صورت هم‌راستا نبودن یا روغن‌کاری اشتباه، می‌تواند صدای سوت ایجاد کند. سیم‌بکسل‌ها هم اگر بیش‌ازحد خشک، زنگ‌زده یا ناصاف باشند، در تماس با فلکه صدا تولید می‌کنند که شب‌ها بسیار واضح شنیده می‌شود.

قطعات مستعد صدای جیغ:

• بلبرینگ موتور

• فلکه هرزگرد

• فلکه کششی

• سیم‌بکسل‌های فرسوده

علت صدای «تق‌تق» فقط در یک یا چند طبقه (لقمه ریل، براکت، ناهمواری ریل، کفشک)

وقتی صدای تق‌تق فقط در طبقات مشخصی شنیده می‌شود، معمولاً مشکل موضعی است نه کلی. لقمه‌های ریل در آن طبقه ممکن است شل شده باشند یا براکت‌ها به‌درستی مهار نشده باشند. گاهی هم ریل در همان نقطه ناهمواری جزئی دارد که باعث ضربه کفشک می‌شود. این صداها اغلب شب‌ها تشدید می‌شوند چون لرزش‌های کوچک در سکوت کاملاً قابل‌تشخیص هستند.

دلایل رایج در طبقات خاص:

• شل شدن لقمه ریل

• ضعف مهار براکت

• تاب‌خوردگی موضعی ریل

• ساییدگی کفشک در همان محدوده

شل بودن پیچ‌ها و اتصالات چاه و کابین (براکت‌ها، نبشی‌ها، قاب‌ها)

یکی از دلایل پنهان اما بسیار شایع صدای آسانسور در شب، شل بودن پیچ‌ها و اتصالات فلزی در چاه و کابین است. این اتصالات ممکن است در طول زمان و بر اثر لرزش‌های مداوم، به‌تدریج شل شوند بدون اینکه در طول روز به‌وضوح احساس شوند. اما شب‌ها، همین لقی‌های کوچک باعث ایجاد صدای تق‌تق، لرزش یا حتی ضربه‌های مقطعی می‌شود. براکت‌های ریل، نبشی‌های نگهدارنده و قاب‌های فلزی اگر به‌درستی مهار نشده باشند، ارتعاش را تشدید می‌کنند.

اتصالات مستعد ایجاد صدا:

• براکت‌های ریل داخل چاه

• نبشی‌های شاسی کابین

• قاب‌های فلزی دیواره‌ها

• پیچ‌های مهار ریل و فریم

کفشک غلطکی vs کفشک کشویی؛ کدام کم‌صداتر است و کی باید تعویض شود؟

انتخاب نوع کفشک تأثیر مستقیمی روی میزان صدای آسانسور دارد. کفشک‌های کشویی معمولاً ساده‌تر و ارزان‌تر هستند، اما در صورت خشک شدن یا ساییدگی، صدای سایش قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند. در مقابل، کفشک‌های غلطکی به‌دلیل حرکت چرخشی، اصطکاک کمتری دارند و در ساختمان‌های مسکونی کم‌صداتر محسوب می‌شوند. البته کفشک غلطکی نیز در صورت خرابی بلبرینگ داخلی، می‌تواند به منبع صدای جیغ تبدیل شود و نیاز به تعویض داشته باشد.

سیم‌بکسل و فلکه کششی/هرزگرد (فرسودگی، هم‌راستایی، روغن‌کاری اشتباه)

سیم‌بکسل و فلکه‌ها نقش کلیدی در حرکت نرم آسانسور دارند و هر ایراد کوچک در آن‌ها می‌تواند به صدای آزاردهنده منجر شود. اگر فلکه کششی یا هرزگرد هم‌راستا نباشد، سیم‌بکسل به‌صورت نامتعادل حرکت می‌کند و صدای سوت یا ساییدگی ایجاد می‌شود. روغن‌کاری اشتباه سیم‌بکسل نیز یکی از دلایل رایج نویز است، چون جذب گردوغبار باعث افزایش اصطکاک می‌شود. این صداها معمولاً شب‌ها واضح‌تر شنیده می‌شوند.

نشانه‌های مشکل در این بخش:

• صدای سوت ممتد هنگام حرکت

• لرزش خفیف کابین

• صدای یکنواخت اما آزاردهنده

• بازگشت صدا بعد از سرویس سطحی

فن موتور و تهویه موتورخانه و صدای هواکش (منبع رایج نویز شب)

در بسیاری از ساختمان‌ها، منبع اصلی صدای شبانه آسانسور نه خود حرکت کابین، بلکه فن موتور یا سیستم تهویه موتورخانه است. این فن‌ها معمولاً در شب و با خنک شدن هوا، با دور متفاوتی کار می‌کنند و اگر بلبرینگ آن‌ها فرسوده یا قاب فن شل باشد، صدای وزوز یا لرزش ایجاد می‌شود. از آنجا که موتورخانه اغلب در نزدیکی واحدهای مسکونی قرار دارد، این صدا مستقیماً به واحدها منتقل می‌شود.

دلایل صدای فن:

• بلبرینگ فرسوده فن

• شل بودن قاب یا پایه فن

• نبود لرزه‌گیر زیر فن

• طراحی ضعیف تهویه موتورخانه

صدای تابلو فرمان و کنتاکتور/رله‌ها (کلیک‌های شبانه و علت آن)

صدای کلیک یا تقه‌های کوتاه که گاهی بدون حرکت کابین شنیده می‌شوند، اغلب مربوط به تابلو فرمان هستند. کنتاکتور‌ها و رله‌ها هنگام قطع و وصل جریان، صدا تولید می‌کنند که در شب بسیار محسوس‌تر است. در تابلوهای قدیمی، این صدا شدیدتر بوده و حتی می‌تواند به‌صورت تکرارشونده شنیده شود. هرچند این صدا معمولاً خطرناک نیست، اما می‌تواند نشانه فرسودگی قطعات الکتریکی یا تنظیم نبودن سیستم کنترل باشد.

علل رایج صدای تابلو:

• کنتاکتورهای قدیمی

• رله‌های مکانیکی فرسوده

• تنظیم نادرست سیستم کنترل

• نصب نامناسب تابلو بدون عایق صوتی

رزونانس سازه ساختمان و انتقال ارتعاش (دیوار مشترک، تیرآهن، ستون)

در بعضی ساختمان‌ها، منبع اصلی صدای آسانسور خود تجهیزات نیست، بلکه رزونانس سازه است. وقتی ارتعاش آسانسور با فرکانس طبیعی ساختمان هم‌راستا می‌شود، صدا چند برابر تقویت می‌گردد. دیوارهای مشترک واحدها با چاه آسانسور، تیرآهن‌ها و ستون‌ها می‌توانند مثل بلندگو عمل کنند و لرزش را به واحدهای مسکونی منتقل نمایند. این مشکل معمولاً شب‌ها شدیدتر حس می‌شود، چون نویز محیطی وجود ندارد و حتی لرزش‌های خفیف هم آزاردهنده می‌شوند.

نشانه‌های رزونانس سازه:

• شنیده شدن صدا در واحدهای خاص

• لرزش دیوار یا کف بدون صدای مستقیم کابین

• تشدید صدا با وجود سالم بودن قطعات آسانسور

• کاهش صدا با عایق‌کاری موضعی دیوار

نبود یا خرابی لرزه‌گیر موتور و شاسی موتور (پایه‌ها و بوش‌ها)

لرزه‌گیرها وظیفه دارند ارتعاش موتور را قبل از انتقال به سازه جذب کنند. اگر این لرزه‌گیرها نصب نشده باشند یا به‌مرور زمان خشک و فرسوده شوند، لرزش موتور مستقیماً به کف موتورخانه و اسکلت ساختمان منتقل می‌شود. نتیجه این مشکل، صدای وزوز یا لرزش ممتد در شب است که اغلب ساکنین طبقات بالا بیشتر آن را احساس می‌کنند. بسیاری از آسانسورهای قدیمی یا نصب‌های غیراستاندارد، اساساً لرزه‌گیر مؤثر ندارند.

علائم خرابی لرزه‌گیر:

• لرزش شدید موتورخانه

• صدای یکنواخت در واحدهای مجاور

• تشدید صدا با افزایش بار کابین

• کاهش صدا پس از تعویض لرزه‌گیر

تأثیر نوع آسانسور بر نویز: گیربکسی، گیرلس، هیدرولیک

نوع سیستم آسانسور نقش مهمی در میزان نویز دارد. آسانسورهای گیربکسی به‌دلیل وجود چرخ‌دنده و روغن، معمولاً صدای بیشتری تولید می‌کنند، به‌ویژه در شب. آسانسورهای گیرلس به‌دلیل حذف گیربکس، حرکت نرم‌تر و صدای کمتری دارند. آسانسورهای هیدرولیک نیز اگرچه صدای حرکت کابین کمی دارند، اما پمپ و پاور یونیت آن‌ها می‌تواند منبع نویز شبانه باشد.

صدای درب طبقات vs درب کابین (کدام بیشتر شکایت ایجاد می‌کند و چرا)

بیشترین شکایت ساکنین معمولاً مربوط به درب‌های طبقات است نه درب کابین. دلیل آن این است که درب طبقه مستقیماً با فضای راهرو و واحدهای مسکونی در تماس است. در مقابل، صدای درب کابین بیشتر داخل کابین شنیده می‌شود. اگر رگلاژ درب طبقات به هم خورده باشد یا قفل‌ها و غلطک‌ها فرسوده شوند، صدای تقه یا کشیده شدن فلز در شب بسیار آزاردهنده خواهد بود.

مقایسه منبع شکایت:

• درب طبقات: صدای ضربه و تقه شدید

• درب کابین: صدای مکانیکی ملایم‌تر

• درب‌های قدیمی: نویز بیشتر

• تنظیم نبودن قفل‌ها: عامل اصلی شکایت

تراز نبودن کف طبقه با کابین و صدای ضربه هنگام هم‌سطح شدن

وقتی کابین آسانسور دقیقاً هم‌سطح کف طبقه توقف نمی‌کند، در لحظه ورود و خروج، ضربه یا صدای کوبش ایجاد می‌شود. این مشکل معمولاً به تنظیم نبودن سیستم کنترل، فرسودگی ترمز یا خطای انکودر مربوط است. در شب، همین ضربه کوچک به‌وضوح شنیده می‌شود و برخی ساکنین آن را با خرابی جدی اشتباه می‌گیرند. تراز نبودن علاوه بر صدا، از نظر ایمنی هم اهمیت دارد و باید سریع اصلاح شود.

پیامدهای تراز نبودن:

• صدای ضربه در توقف

• نارضایتی ساکنین

• افزایش استهلاک درب‌ها

• خطر لغزش هنگام ورود و خروج

صدای وزنه تعادل به دلیل گارد، کفشک وزنه و فاصله غیراستاندارد

وزنه تعادل اگر به‌درستی تنظیم نشده باشد، یکی از منابع مهم صدای شبانه آسانسور است. فاصله غیراستاندارد وزنه با ریل، خرابی کفشک‌های وزنه یا تاب‌داشتن گارد محافظ باعث می‌شود وزنه هنگام حرکت یا تغییر جهت، ضربه‌های مقطعی ایجاد کند. این صداها معمولاً ناگهانی و ترسناک هستند و اغلب فقط در ساعات شب گزارش می‌شوند. در بسیاری از موارد، مشکل با تنظیم دقیق فاصله‌ها و تعویض کفشک وزنه برطرف می‌شود، بدون نیاز به هزینه سنگین.

دلایل رایج صدای وزنه تعادل:

• ساییدگی کفشک‌های وزنه

• فاصله کم یا زیاد با ریل

• تاب‌خوردگی گارد وزنه

• شل بودن براکت‌های نگهدارنده

 

نویز ناشی از ریل‌های خشک یا آلوده و گریس نامناسب (علت برگشت صدا بعد از سرویس)

یکی از دلایل اصلی برگشت صدای آسانسور بعد از سرویس، استفاده از گریس یا روغن نامناسب برای ریل‌ها است. ریل‌های خشک یا آلوده باعث سایش مستقیم کفشک می‌شوند و اگر از روانکار غیراستاندارد استفاده شود، گردوغبار به آن می‌چسبد و اصطکاک افزایش می‌یابد. نتیجه این وضعیت، کاهش موقت صدا و بازگشت مجدد آن بعد از چند هفته است. سرویس حرفه‌ای یعنی تمیزکاری کامل ریل و استفاده از روانکار مخصوص آسانسور.

اشتباهات رایج در روغن‌کاری ریل:

• استفاده از گریس صنعتی معمولی

• روغن‌کاری بیش‌ازحد

• تمیز نکردن ریل قبل از روغن‌کاری

• بی‌توجهی به نوع کفشک (خشک یا غلطکی)

فرسودگی قطعات، استهلاک و نصب غیراصولی

یکی از اصلی‌ترین دلایل افزایش صدای آسانسور در شب، فرسودگی قطعات مکانیکی است. در طول روز، به‌دلیل شلوغی محیط و نویز پس‌زمینه ساختمان، بسیاری از صداها به چشم (و گوش) نمی‌آیند؛ اما شب‌ها که سکوت کامل برقرار است، کوچک‌ترین صدای ناشی از سایش، ضربه یا لرزش، چند برابر شنیده می‌شود. قطعاتی مثل کفشک‌ها، ریل‌ها و بلبرینگ‌ها اگر به‌مرور زمان سرویس نشوند، منبع دائمی نویز خواهند شد.

استهلاک طبیعی آسانسور در ساختمان‌های مسکونی بالای ۵ تا ۷ سال کاملاً قابل‌پیش‌بینی است. در این شرایط، اگر برنامه سرویس منظم وجود نداشته باشد، فاصله بین قطعات بیشتر شده و همین لقی‌ها باعث صدای تق‌تق، سایش فلز به فلز یا حتی لرزش کابین می‌شود. نکته مهم اینجاست که این صداها معمولاً شب‌ها شدیدتر حس می‌شوند، نه اینکه الزاماً فقط شب ایجاد شوند.

از طرف دیگر، نصب غیراصولی آسانسور (به‌ویژه در پروژه‌های انبوه‌سازی یا ساختمان‌های قدیمی بازسازی‌شده) نقش بزرگی در ایجاد نویز دارد. عدم تراز دقیق ریل‌ها، انتخاب اشتباه کفشک‌ها، یا تنظیم نادرست موتور و گیربکس، باعث انتقال مستقیم ارتعاش به دیواره چاه و در نهایت به واحدهای مسکونی می‌شود. این مشکل حتی با سرویس‌های سطحی هم برطرف نمی‌شود و نیاز به بررسی تخصصی دارد.

 

مشکلات دمایی و نویز ناشی از انبساط فلزات

یکی از دلایل کمتر توجه‌شده اما بسیار مؤثر در صدای شبانه آسانسور، تغییرات دمایی است. در ساعات شب، به‌ویژه در فصل‌های سرد یا در ساختمان‌هایی با چاه آسانسور بدون عایق، اختلاف دمای قابل‌توجهی بین روز و شب ایجاد می‌شود. این تغییر دما باعث انبساط و انقباض قطعات فلزی می‌شود و نتیجه آن، صداهایی شبیه تق‌تق، جیرجیر یا ضربه‌های مقطعی است که بیشتر در شب شنیده می‌شوند.

فلزات به‌کاررفته در آسانسور، از ریل‌ها گرفته تا شاسی کابین و فریم درب‌ها، نسبت به دما حساس هستند. وقتی دما کاهش پیدا می‌کند، قطعات منقبض می‌شوند و اگر فاصله‌گذاری یا نصب آن‌ها اصولی نباشد، این تغییر ابعاد باعث ایجاد اصطکاک یا فشار ناخواسته می‌شود. به همین دلیل است که بعضی ساکنین گزارش می‌دهند آسانسور «فقط شب‌ها صدا می‌دهد» در حالی که مشکل ریشه‌ای، طراحی و اجرای غیراستاندارد است.

بیشترین بخش‌هایی که تحت تأثیر تغییرات دما دچار نویز می‌شوند، معمولاً این موارد هستند:

• ریل‌های راهنما که به‌درستی فیکس یا لقمه‌گذاری نشده‌اند
• فریم فلزی درب‌ها که در اثر انقباض به دیوار فشار می‌آورد
• شاسی کابین و اتصالات فلزی کف
• وزنه تعادل و براکت‌های نگهدارنده آن

برای درک بهتر نقش دما در ایجاد صدا، جدول زیر تصویر واضح‌تری می‌دهد:

قطعه	تأثیر تغییر دما	نوع صدای ایجادشده
ریل راهنما	انقباض/انبساط طولی	تق‌تق یا سایش
فریم درب طبقات	فشار به دیوار	جیرجیر یا ضربه
شاسی کابین	تغییر تنش اتصالات	لرزش خفیف
وزنه تعادل	تغییر فاصله با ریل	ضربه مقطعی

اجزایی که بیشترین نقش در نویز دارند:

موتور، گیربکس، ریل، کفشک، وزنه تعادل

در بین تمام اجزای آسانسور، بخش‌های مکانیکی متحرک بیشترین سهم را در تولید صدا دارند. موتور و گیربکس به‌عنوان قلب سیستم آسانسور، اگر دچار فرسودگی، تنظیم نبودن یا روغن‌کاری نامناسب باشند، صدایی یکنواخت اما آزاردهنده تولید می‌کنند که در شب‌ها بسیار محسوس‌تر است. این صدا معمولاً به‌صورت وزوز یا لرزش ممتد شنیده می‌شود و اغلب به سازه ساختمان منتقل می‌گردد.

ریل‌ها و کفشک‌ها از دیگر منابع اصلی نویز هستند. در صورتی که ریل‌ها تراز نباشند یا کفشک‌ها دچار ساییدگی شده باشند، کابین هنگام حرکت دچار لرزش می‌شود. این لرزش علاوه بر ایجاد صدای سایش، باعث ضربه‌های خفیف در شروع و توقف آسانسور خواهد شد. در ساختمان‌هایی که از کفشک‌های خشک یا قدیمی استفاده شده، این مشکل بسیار شایع‌تر است.

وزنه تعادل نیز اگر به‌درستی تنظیم نشده باشد یا فاصله استاندارد با ریل‌ها را رعایت نکند، می‌تواند باعث ایجاد صداهای ضربه‌ای شود. این صداها معمولاً هنگام حرکت کابین در نیمه شب و در سکوت کامل ساختمان، به‌صورت ناگهانی شنیده می‌شوند و بسیاری از ساکنین آن را با خرابی جدی اشتباه می‌گیرند.

اجزایی که بیشترین سهم را در ایجاد نویز دارند، معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• موتور آسانسور (به‌ویژه موتورهای قدیمی یا بدون لرزه‌گیر)
• گیربکس با روغن نامناسب یا فرسوده
• ریل‌های تاب‌دار یا شل‌شده
• کفشک‌های ساییده یا خشک
• وزنه تعادل و براکت‌های نگهدارنده آن

برای جمع‌بندی تأثیر هر قطعه، جدول زیر کمک‌کننده است:

قطعه	علت اصلی ایجاد صدا	شدت تأثیر در شب
موتور	لرزش و انتقال ارتعاش	زیاد
گیربکس	فرسودگی یا روغن نامناسب	متوسط تا زیاد
ریل	عدم تراز یا شل بودن	زیاد
کفشک	ساییدگی یا خشکی	زیاد
وزنه تعادل	تنظیم نبودن فاصله	متوسط

 

درب‌ها، قفل و میکروسوییچ‌های خراب

یکی از رایج‌ترین منابع صدای آزاردهنده آسانسور در شب، درب‌های کابین و طبقات هستند. به‌مرور زمان، رگلاژ درب‌ها به هم می‌خورد و هنگام باز و بسته شدن، صدای ضربه یا کشیده شدن فلز روی فلز ایجاد می‌شود. این صداها در شب به‌دلیل سکوت ساختمان، چند برابر بلندتر به نظر می‌رسند و معمولاً بیشترین شکایت ساکنین مربوط به همین بخش است.

قفل‌ها و میکروسوییچ‌های فرسوده یا خراب نیز نقش مهمی در ایجاد نویز دارند. وقتی قفل درب به‌درستی عمل نکند، در لحظه قفل شدن یا آزاد شدن، صدای تقه شدیدی ایجاد می‌شود. از طرفی میکروسوییچ‌های معیوب باعث می‌شوند درب چند بار پشت سر هم تلاش به بسته شدن کند که نتیجه آن صدای تکراری و آزاردهنده است، مخصوصاً در ساعات شب.

در بسیاری از ساختمان‌ها مشکل به‌سادگی با رگلاژ اصولی و تعویض قطعات کوچک حل می‌شود، اما به‌دلیل بی‌توجهی، این صداها به مرور شدیدتر می‌شوند. شناخت اجزای درب که بیشترین سهم را در نویز دارند، کمک می‌کند تصمیم‌گیری دقیق‌تری برای سرویس انجام شود.

اجزای درب که بیشترین نویز را ایجاد می‌کنند:

• غلطک‌ها و ریل حرکت درب
• قفل درب طبقات
• میکروسوییچ‌ها و سنسورهای فرسوده
• فنرها و لولاهای خشک یا زنگ‌زده

جدول زیر نشان می‌دهد هر کدام از این قطعات چه نوع صدایی ایجاد می‌کنند:

قطعه درب	نوع مشکل	صدای ایجادشده
غلطک درب	ساییدگی یا شکستگی	جیرجیر
قفل درب	تنظیم نبودن	تقه شدید
میکروسوییچ	خرابی یا تأخیر	صدای تکراری
لولا و فنر	خشکی یا زنگ‌زدگی	کشیده شدن فلز

 

راهکارهای عایق‌کاری صوتی کابین آسانسور:

استفاده از نمد، نوار ضربه‌گیر، کفپوش لرزش‌گیر

یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین روش‌ها برای کاهش صدای آسانسور، عایق‌کاری اصولی کابین است. در بسیاری از ساختمان‌ها، کابین آسانسور مستقیماً ارتعاشات را به دیواره‌ها و کف منتقل می‌کند. استفاده از نمدهای صنعتی و نوارهای ضربه‌گیر در نقاط تماس فلز با فلز، نقش مهمی در جذب لرزش و کاهش انتقال صدا دارد، به‌ویژه در ساعات شب که سکوت کامل برقرار است.

نوارهای ضربه‌گیر معمولاً در محل اتصال درب‌ها، چهارچوب کابین و برخی اتصالات فلزی نصب می‌شوند. این نوارها از ایجاد صدای ضربه ناگهانی هنگام توقف یا بسته شدن درب جلوگیری می‌کنند. انتخاب جنس مناسب نوار (لاستیکی، پلی‌یورتان یا نمد فشرده) اهمیت زیادی دارد، زیرا نوارهای بی‌کیفیت بعد از مدت کوتاهی خشک شده و خودشان به منبع صدا تبدیل می‌شوند.

کفپوش‌های لرزش‌گیر نیز یکی دیگر از راهکارهای بسیار کاربردی هستند. این کفپوش‌ها بین کف کابین و شاسی فلزی نصب می‌شوند و مانع انتقال ارتعاش موتور و حرکت کابین به سازه می‌گردند. در پروژه‌هایی که این کفپوش‌ها به‌درستی اجرا شده‌اند، کاهش محسوس صدای لرزش حتی بدون تعویض قطعات اصلی مشاهده شده است.

مواردی که معمولاً برای عایق‌کاری صوتی استفاده می‌شوند:

• نمد صنعتی مخصوص آسانسور
• نوار ضربه‌گیر لاستیکی یا پلی‌یورتان
• کفپوش‌های ضدلرزش چندلایه
• پدهای جذب ارتعاش برای نقاط اتصال

جدول زیر مقایسه‌ای از این روش‌ها ارائه می‌دهد:

نوع عایق	محل استفاده	میزان کاهش صدا
نمد صنعتی	دیواره و اتصالات کابین	متوسط
نوار ضربه‌گیر	درب‌ها و فریم‌ها	زیاد
کفپوش لرزش‌گیر	کف کابین	زیاد
پد ضدلرزش	نقاط اتصال فلزی	متوسط تا زیاد

 

تقویت درب‌ها و دیواره‌های کابین

یکی از دلایل باقی ماندن صدای آسانسور حتی بعد از سرویس‌های مکانیکی، ضعف ساختاری درب‌ها و دیواره‌های کابین است. در کابین‌هایی که از ورق‌های نازک یا بدون تقویت داخلی استفاده شده، ارتعاش به‌راحتی تشدید می‌شود و مثل یک محفظه طنین‌انداز عمل می‌کند. این موضوع به‌ویژه در شب باعث می‌شود صدای حرکت آسانسور چند برابر شنیده شود.

تقویت درب‌ها معمولاً با افزودن لایه‌های جذب صدا در پشت ورق درب یا اصلاح فریم انجام می‌شود. در بسیاری از پروژه‌ها، اضافه کردن یک لایه عایق صوتی سبک در پشت درب کابین یا درب طبقات، بدون تغییر ظاهری، تأثیر قابل‌توجهی در کاهش صدا داشته است. همچنین تنظیم دقیق فاصله درب با فریم، از ایجاد صدای لرزش و ضربه جلوگیری می‌کند.

دیواره‌های کابین نیز اگر به‌درستی مهار نشده باشند، در زمان حرکت آسانسور دچار لرزش می‌شوند. استفاده از پروفیل‌های تقویتی، پیچ و بست اصولی و لایه‌های جذب ارتعاش در پشت دیواره‌ها، باعث می‌شود صدا در داخل کابین جذب شده و به چاه و واحدهای مسکونی منتقل نشود. این روش بیشتر در ساختمان‌هایی توصیه می‌شود که امکان تعویض کامل کابین وجود ندارد.

روش‌های متداول تقویت درب و دیواره کابین:

• نصب لایه عایق صوتی پشت ورق درب
• تقویت فریم درب با پروفیل مناسب
• مهار مجدد دیواره‌های کابین
• استفاده از متریال جذب ارتعاش در پشت دیواره‌ها

جدول زیر تأثیر هر روش را نشان می‌دهد:

روش تقویت	محل اجرا	نتیجه نهایی
عایق پشت درب	درب کابین/طبقات	کاهش صدای ضربه
تقویت فریم	چهارچوب درب	حذف لرزش
مهار دیواره	بدنه کابین	کاهش طنین
متریال جذب صدا	پشت دیواره‌ها	کاهش انتقال صدا

اقدامات فوری برای کاهش نویز:

سرویس فوری ریل و کفشک‌ها

وقتی صدای آسانسور در شب به حدی می‌رسد که باعث نارضایتی ساکنین می‌شود، اولین اقدام مؤثر و فوری، سرویس تخصصی ریل‌ها و کفشک‌ها است. این بخش‌ها بیشترین تماس مستقیم را با حرکت کابین دارند و کوچک‌ترین خشکی، تاب‌خوردگی یا آلودگی در آن‌ها، مستقیماً به صدا و لرزش تبدیل می‌شود. خوشبختانه در بسیاری از موارد، بدون تعویض قطعه و فقط با سرویس اصولی، بخش زیادی از نویز کاهش پیدا می‌کند.

در سرویس استاندارد ریل، مواردی مثل تمیزکاری کامل سطح ریل، بررسی لقمه‌ها، کنترل پیچ‌ها و اصلاح تراز بررسی می‌شود. اگر کفشک‌ها بیش از حد ساییده شده باشند یا سطح تماس آن‌ها ناهموار باشد، حتی بهترین روغن‌کاری هم تأثیر زیادی نخواهد داشت. به همین دلیل تکنسین حرفه‌ای قبل از هر اقدامی، وضعیت کفشک را ارزیابی می‌کند و در صورت نیاز آن را تنظیم یا تعویض می‌نماید.

نشانه‌هایی که نشان می‌دهد ریل و کفشک نیاز به سرویس فوری دارند:

• صدای سایش ممتد هنگام حرکت کابین
• لرزش کابین در شروع یا توقف
• صدای تق‌تق در طبقات خاص
• تشدید صدا در ساعات شب

در اغلب ساختمان‌ها، همین سرویس ساده می‌تواند تا حد زیادی آرامش شبانه را برگرداند، بدون اینکه هزینه سنگینی به مدیریت تحمیل شود.

روغن‌کاری حرفه‌ای و تنظیم ضربه‌گیرها

یکی از اشتباهات رایج در کاهش صدای آسانسور، روغن‌کاری غیرحرفه‌ای یا بیش از حد است. بسیاری تصور می‌کنند هرچه روغن بیشتر باشد، صدا کمتر می‌شود؛ در حالی که استفاده از روغن نامناسب یا پاشش غیراصولی، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند بلکه باعث جذب گردوغبار و افزایش سایش می‌شود. روغن‌کاری حرفه‌ای یعنی استفاده از روانکار مخصوص آسانسور، در مقدار مشخص و دقیقاً در نقاط لازم.

ضربه‌گیرها نقش مهمی در جذب انرژی توقف کابین و وزنه تعادل دارند. اگر این ضربه‌گیرها خشک، تنظیم‌نشده یا فرسوده باشند، هنگام توقف یا تغییر جهت حرکت، صدای ضربه شدیدی ایجاد می‌شود که بیشتر در شب آزاردهنده است. تنظیم صحیح ارتفاع و عملکرد ضربه‌گیرها باعث می‌شود توقف کابین نرم‌تر شده و صدای ناگهانی حذف گردد.

در سرویس‌های تخصصی ضدنویز، معمولاً این اقدامات انجام می‌شود:

• انتخاب روغن مناسب متناسب با نوع ریل و کفشک
• روغن‌کاری کنترل‌شده بدون پاشش اضافی
• بررسی و تنظیم ضربه‌گیر کابین و وزنه تعادل
• حذف نقاط خشک یا آلوده به گریس نامناسب

تجربه نشان داده در ساختمان‌هایی که این مراحل به‌درستی انجام شده، صدای شبانه آسانسور به‌طور محسوسی کاهش یافته و نیاز به اقدامات پرهزینه‌تر به تعویق افتاده است.

هزینه کاهش صدا و خدمات تخصصی:

تعرفه سرویس ضدنویز در شرکت‌های معتبر

هزینه کاهش صدای آسانسور به عوامل مختلفی بستگی دارد و برخلاف تصور عموم، همیشه عدد بالایی نیست. در بسیاری از موارد، با یک سرویس ضدنویز هدفمند می‌توان بدون تعویض قطعات اصلی، مشکل را تا حد زیادی برطرف کرد. شرکت‌های معتبر ابتدا بازدید فنی انجام می‌دهند و بعد از شناسایی منبع صدا، فقط روی همان بخش‌ها تمرکز می‌کنند؛ همین موضوع باعث کنترل هزینه می‌شود.

تعرفه سرویس ضدنویز معمولاً به نوع آسانسور، تعداد توقف‌ها، میزان استهلاک و شدت نویز بستگی دارد. آسانسورهای قدیمی یا گیربکسی معمولاً نیاز به زمان و دقت بیشتری دارند، در حالی که در آسانسورهای جدیدتر، بیشتر تنظیمات و عایق‌کاری مطرح است. نکته مهم این است که سرویس ارزان اما غیرتخصصی، اغلب نتیجه موقت دارد و بعد از مدت کوتاهی صدا دوباره برمی‌گردد.

مواردی که بیشترین تأثیر را روی هزینه نهایی دارند:

• نوع آسانسور (گیربکسی یا بدون گیربکس)
• وضعیت ریل و کفشک‌ها
• میزان نیاز به عایق‌کاری
• دسترسی به موتورخانه و چاه
• تعداد دفعات سرویس موردنیاز

در اکثر ساختمان‌های مسکونی، انجام یک سرویس ضدنویز اصولی، هزینه‌ای بسیار کمتر از تعویض موتور یا کابین دارد و از نظر اقتصادی کاملاً توجیه‌پذیر است.

 

 

بررسی زمان و بازدهی بعد از سرویس

یکی از سوالات رایج مدیران ساختمان این است که بعد از سرویس ضدنویز، چه زمانی نتیجه مشخص می‌شود؟ در اغلب موارد، کاهش صدا بلافاصله بعد از انجام سرویس قابل‌تشخیص است، مخصوصاً در ساعات شب که سکوت محیط اجازه ارزیابی دقیق‌تری می‌دهد. اگر منبع صدا به‌درستی شناسایی شده باشد، ساکنین همان شب اول تفاوت را احساس می‌کنند.

بازدهی سرویس به نوع اقدام انجام‌شده بستگی دارد. سرویس‌هایی مثل تنظیم ریل، کفشک و روغن‌کاری حرفه‌ای معمولاً اثر فوری دارند، در حالی که اقدامات عایق‌کاری یا تقویت کابین ممکن است طی چند روز و بعد از چند بار استفاده، بهترین عملکرد خود را نشان دهند. نکته مهم این است که سرویس اصولی، نتیجه پایدار دارد و صرفاً کاهش موقت صدا ایجاد نمی‌کند.

برای ارزیابی موفقیت سرویس، معمولاً این معیارها بررسی می‌شوند:

• کاهش محسوس صدا در ساعات شب
• حذف لرزش کابین در حرکت و توقف
• عدم بازگشت نویز بعد از چند هفته
• رضایت ساکنین و کاهش شکایات

در ساختمان‌هایی که این بررسی‌ها به‌درستی انجام شده، معمولاً فاصله بین سرویس‌ها افزایش پیدا می‌کند و هزینه‌های نگهداری در بلندمدت کاهش می‌یابد. به همین دلیل، رسیدگی حرفه‌ای به نویز آسانسور نه‌تنها آرامش ساکنین را تأمین می‌کند، بلکه از فرسودگی زودهنگام تجهیزات نیز جلوگیری خواهد کرد.

در پایان

صدای زیاد آسانسور در شب معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از استهلاک قطعات، تنظیم نبودن اجزای مکانیکی، ضعف عایق‌کاری و سرویس غیراصولی است. نکته مهم اینجاست که در بسیاری از ساختمان‌ها، بدون نیاز به تعویض‌های پرهزینه، می‌توان با اقدامات تخصصی و هدفمند، این مشکل را تا حد زیادی برطرف کرد.

سرویس دقیق ریل و کفشک‌ها، روغن‌کاری حرفه‌ای، تنظیم ضربه‌گیرها و در صورت نیاز عایق‌کاری کابین، نه‌تنها باعث کاهش محسوس صدا می‌شود، بلکه عمر مفید آسانسور را نیز افزایش می‌دهد. رسیدگی به نویز آسانسور، یک هزینه اضافی نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری روی آرامش ساکنین و جلوگیری از خرابی‌های جدی‌تر در آینده است.

سوالات متداول

آیا صدای آسانسور در شب خطرناک است؟

در اغلب موارد خیر، اما می‌تواند نشانه شروع فرسودگی قطعات باشد. بی‌توجهی به آن ممکن است در آینده منجر به خرابی‌های جدی‌تر شود.

با یک سرویس ساده واقعاً صدا کم می‌شود؟

در بسیاری از موارد بله. اگر منبع صدا به‌درستی شناسایی شود، سرویس ریل، کفشک و روغن‌کاری حرفه‌ای تأثیر قابل‌توجهی دارد.

عایق‌کاری کابین بهتر است یا تعویض قطعات؟

اولویت همیشه با سرویس و تنظیم اصولی است. عایق‌کاری زمانی توصیه می‌شود که سازه کابین باعث تشدید صدا شود.

هر چند وقت یک‌بار باید سرویس ضدنویز انجام شود؟

معمولاً سالی یک‌بار کافی است، مگر اینکه آسانسور قدیمی باشد یا استفاده سنگین داشته باشد.

هزینه سرویس ضدنویز چقدر است؟

بسته به وضعیت آسانسور متفاوت است، اما معمولاً بسیار کمتر از تعویض موتور یا قطعات اصلی تمام می‌شود.