چک‌ لیست فنی تحویل آسانسور به کارفرما | مدارک+ تست‌ها و صورت‌جلسه تحویل

تحویل آسانسور فقط یک امضا در پایان پروژه نیست؛ در واقع نقطه‌ای است که مسئولیت فنی، حقوقی و ایمنی آسانسور از شرکت نصاب به کارفرما منتقل می‌شود. تجربه شخصی من در بیش از صد پروژه مسکونی و تجاری نشان داده بیشترین اختلافات حقوقی آسانسور، نه در نصب، بلکه دقیقاً در مرحله تحویل شکل می‌گیرد.

در بسیاری از ساختمان‌ها، آسانسور به‌صورت ظاهری آماده بهره‌برداری است اما وقتی وارد جزئیات فنی، مدارک، تست‌ها و استانداردها می‌شویم، مشخص می‌شود تحویل به‌صورت اصولی انجام نشده و همین موضوع در آینده باعث توقف آسانسور، جریمه، عدم صدور پایان‌کار یا حتی حوادث جانی می‌شود.

چک‌ لیست سریع تحویل آسانسور برای کارفرما

در زمان تحویل آسانسور، مهم‌ترین چیزی که به کارفرما کمک می‌کند تصمیم درستی بگیرد، یک چک‌ لیست ساده و اجرایی است. بسیاری از مشکلاتی که بعداً در سرویس، بازرسی استاندارد یا بهره‌برداری روزمره ایجاد می‌شوند، به این دلیل هستند که تحویل آسانسور بدون یک کنترل مرحله‌به‌مرحله انجام شده است. کارفرما لازم نیست متخصص آسانسور باشد؛ اما باید بداند چه مواردی را قبل از امضا بررسی کند.

چک‌ لیست تحویل آسانسور در واقع یک ابزار کنترل کیفیت است که کمک می‌کند هیچ بخش مهمی از قلم نیفتد. این چک‌ لیست باید شامل بررسی عملکرد، ایمنی و مدارک باشد.

موارد اصلی که کارفرما باید در زمان تحویل کنترل کند:

بررسی عملکرد آسانسور

• حرکت نرم کابین بین طبقات

• توقف دقیق و هم‌سطح

• عملکرد صحیح درب‌ها

• عملکرد شستی‌های داخل کابین و طبقات

• نمایشگر طبقات

بررسی ایمنی

• تست ترمز موتور

• تست گاورنر و پاراشوت

• عملکرد قفل درب‌ها

• تست استاپ اضطراری

• تست سیستم نجات اضطراری

مدارک تحویل

• دفترچه تحویل آسانسور

• دفترچه سرویس و نگهداری

• مشخصات فنی آسانسور

• صورت‌جلسه تحویل

• قرارداد سرویس

برای جمع‌بندی، کارفرما می‌تواند از یک جدول ساده استفاده کند:

نکته مهم این است که اگر حتی یک بخش از این چک‌ لیست ناقص باشد، تحویل نباید نهایی شود. تحویل آسانسور یک فرآیند فنی و حقوقی است، نه یک تشریفات اداری. چند دقیقه بررسی دقیق در روز تحویل می‌تواند از ماه‌ها دردسر بعدی جلوگیری کند.

چرا تحویل آسانسور مرحله حساسی است؟

تحویل آسانسور مرز بین «مسئولیت اجرا» و «مسئولیت بهره‌برداری» است. از لحظه‌ای که صورت‌جلسه تحویل امضا می‌شود، هر خرابی، حادثه یا نقص احتمالی می‌تواند به ضرر کارفرما تمام شود؛ مگر اینکه موارد به‌درستی در صورت‌جلسه قید شده باشد.من بارها در پروژه‌هایی حضور داشتم که آسانسور بدون انجام تست نهایی یا بدون تکمیل مدارک تحویل داده شده و چند ماه بعد، در زمان سرویس یا بازرسی استاندارد، کل سیستم مردود شده است. هزینه اصلاح؟ چند برابر هزینه‌ای که می‌شد همان ابتدا درست انجام داد.

دلایل حساس بودن مرحله تحویل:

• انتقال رسمی مسئولیت فنی آسانسور
• مبنای صدور پایان‌کار ساختمان
• مبنای قرارداد سرویس و نگهداری
• مستند حقوقی در صورت بروز حادثه

 

تحویل آسانسور فقط فنی نیست، حقوقی هم هست

اشتباه رایج این است که تحویل آسانسور را فقط به چک کردن حرکت کابین محدود می‌کنند؛ در حالی که تحویل واقعی آسانسور ترکیبی از سه بخش است: فنی، مستنداتی و حقوقی.

اگر یکی از این سه بخش ناقص باشد، تحویل از نظر حرفه‌ای و قانونی اعتبار ندارد. به‌عنوان مثال، آسانسوری که تست ترمز ندارد یا دفترچه تحویل آن ناقص است، حتی اگر نرم و بی‌صدا کار کند، تحویل نشده محسوب می‌شود.

در تحویل اصولی، باید:

• تمام اجزای مکانیکی و الکتریکی بررسی شوند
• مدارک استاندارد و فنی تکمیل باشد
• صورت‌جلسه تحویل با ذکر مسئولیت‌ها تنظیم شود

 

معرفی الزامات فنی تحویل آسانسور (بر اساس استاندارد ملی)

بر اساس استاندارد ملی آسانسور ایران (سری 6303 و الزامات سازمان استاندارد)، تحویل آسانسور زمانی معتبر است که کلیه اجزای اصلی آن نصب، تنظیم، تست و مستندسازی شده باشند. تحویل صرفاً به‌معنای حرکت کابین بین طبقات نیست؛ بلکه باید اثبات شود که آسانسور در شرایط ایمن، پایدار و مطابق ظرفیت طراحی کار می‌کند.

در تجربه من، بیشترین موارد مردودی آسانسورها در بازدید نهایی استاندارد دقیقاً به‌خاطر نادیده گرفتن همین الزامات پایه‌ای است. شرکت نصاب تصور می‌کند نصب تمام شده، اما ناظر یا بازرس استاندارد با چند تست ساده، کل سیستم را رد می‌کند.

الزامات فنی تحویل، سه بخش اصلی دارند:

تجهیزات مکانیکی

تجهیزات الکتریکی و کنترلی

سیستم‌های ایمنی و حفاظتی

 

الزامات فنی بخش مکانیکی

در زمان تحویل، تمام اجزای مکانیکی باید هم از نظر نصب و هم از نظر عملکرد بررسی شوند. این بررسی نباید چشمی باشد؛ بلکه باید عملکردی و قابل تست باشد.

مواردی که حتماً باید در چک‌ لیست مکانیکی تحویل بیاید:

• تراز بودن کابین در تمام طبقات
• عملکرد صحیح درب کابین و درب طبقات
• تنظیم صحیح گاورنر و سیم‌بکسل‌ها
• روغن‌کاری استاندارد ریل‌ها
• عدم لرزش یا صدای غیرعادی در حرکت

نکته تجربی:
اگر در زمان تحویل، کابین حتی ۵ میلی‌متر اختلاف تراز داشته باشد، در آینده باعث استهلاک درب‌ها و خطای تابلو فرمان می‌شود.

 

الزامات فنی بخش الکتریکی و کنترلی

تابلو فرمان قلب آسانسور است و بیشترین خطاهای بعد از تحویل از همین بخش ناشی می‌شود. تحویل آسانسور بدون تست کامل تابلو، دقیقاً مثل تحویل خودرو بدون تست ترمز است.

در تحویل فنی باید موارد زیر کنترل و ثبت شود:

• تنظیم صحیح پارامترهای تابلو فرمان
• عملکرد صحیح سنسورها و لیمیت‌ها
• تست برق اضطراری (در صورت وجود)
• تست نجات اضطراری (ARD یا UPS)
• ارت و سیستم اتصال زمین

 

 

بررسی مدارک و مستندات لازم برای تحویل آسانسور

یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که معمولاً یا ناقص انجام می‌شود یا کلاً نادیده گرفته می‌شود، مدارک تحویل آسانسور است. در حالی‌که از نظر قانونی و استاندارد، آسانسور بدون مدارک کامل، تحویل‌شده محسوب نمی‌شود؛ حتی اگر ۶ ماه بدون مشکل کار کرده باشد.

من در پروژه‌ای در سعادت‌آباد شاهد بودم آسانسور کاملاً سالم بود، اما به‌دلیل نقص مدارک، پایان‌کار ساختمان ۴ ماه عقب افتاد و کارفرما مجبور شد خسارت تأخیر به خریداران واحدها بدهد. فقط به‌خاطر «کاغذبازی»؟ نه؛ به‌خاطر مدارک فنی الزام‌آور.

مدارک تحویل، سند اثبات کیفیت اجرا و مبنای تمام مراجعات بعدی هستند؛ از استاندارد و شهرداری گرفته تا شرکت سرویس و حتی دادگاه.

 

مدارک فنی الزامی در زمان تحویل آسانسور

در زمان تحویل، شرکت نصاب موظف است یک پکیج کامل مستندات را به کارفرما ارائه دهد. این مدارک باید هم مکتوب باشند و هم در صورت نیاز قابل ارائه به ناظر و بازرس استاندارد.

مدارک اصلی عبارت‌اند از:

• نقشه As Built (نقشه اجرا شده واقعی)
• مشخصات فنی آسانسور (ظرفیت، سرعت، نوع درب، موتور)
• پلاک مشخصات داخل کابین
• دستورالعمل بهره‌برداری و ایمنی
• دفترچه سرویس و نگهداری
• گواهی بازرسی اولیه (در صورت انجام)
• صورت‌جلسه تست و تحویل فنی

نکته تجربی:
اگر نقشه As Built نداشته باشی، هر تغییر یا تعمیر آینده تبدیل به آزمون‌وخطا می‌شود.

 

مدارک حقوقی و قراردادی که نباید فراموش شود

علاوه بر مدارک فنی، یک‌سری اسناد حقوقی هم باید هم‌زمان با تحویل امضا و تبادل شوند. این مدارک مستقیماً روی مسئولیت‌های بعد از تحویل اثر می‌گذارند.

مدارک حقوقی مهم:

• صورت‌جلسه تحویل موقت یا دائم
• تعیین تاریخ شروع گارانتی
• قرارداد سرویس و نگهداری
• تعهد رفع نواقص (Punch List)
• معرفی‌نامه شرکت نصاب به کارفرما

 

تحویل آسانسور بدون گواهی استاندارد

گاهی در پروژه‌های ساختمانی این سؤال مطرح می‌شود که آیا می‌توان آسانسور را قبل از دریافت گواهی استاندارد تحویل گرفت یا از آن استفاده کرد. از نظر فنی ممکن است آسانسور آماده بهره‌برداری باشد، اما از نظر قانونی و ایمنی، موضوع متفاوت است.

گواهی بازرسی استاندارد در واقع تأیید یک مرجع مستقل است که نشان می‌دهد آسانسور مطابق الزامات ایمنی نصب شده است. بدون این تأییدیه، بهره‌برداری رسمی از آسانسور می‌تواند با ریسک‌های حقوقی و ایمنی همراه باشد.

در عمل، دو نوع تحویل ممکن است اتفاق بیفتد:

• تحویل فنی

• تحویل قانونی (پس از بازرسی استاندارد)

تحویل فنی یعنی شرکت نصاب اعلام می‌کند نصب و راه‌اندازی کامل شده است. اما تحویل قانونی زمانی اتفاق می‌افتد که بازرسی استاندارد انجام شده و گواهی مربوطه صادر شده باشد.

جدول تفاوت این دو وضعیت:

استفاده محدود از آسانسور قبل از دریافت گواهی استاندارد در برخی پروژه‌ها دیده می‌شود، اما این کار باید با احتیاط و مسئولیت مشخص انجام شود. در صورت بروز حادثه، نبود گواهی استاندارد می‌تواند مشکلات جدی ایجاد کند.

بهترین حالت این است که تحویل دائم آسانسور هم‌زمان با تکمیل مدارک و دریافت تأییدیه استاندارد انجام شود. این کار باعث می‌شود مرز مسئولیت‌ها روشن باشد و بهره‌برداری از آسانسور با اطمینان بیشتری انجام شود.

 

تست‌های نهایی پیش از تحویل آسانسور (چک‌ لیست عملیاتی)

تست‌های نهایی، خط آخر دفاعی قبل از تحویل آسانسور هستند. اگر این تست‌ها دقیق، مستند و واقعی انجام شوند، ۹۰٪ مشکلات بعدی اصلاً به‌وجود نمی‌آیند.
اما اگر نمایشی یا سرسری باشند، آسانسور شاید امروز کار کند، ولی در اولین فشار واقعی (ترافیک، قطعی برق، بازرسی استاندارد) دچار مشکل می‌شود.

من همیشه به نصاب‌ها می‌گویم:

«تحویل آسانسور بدون تست واقعی، یعنی واگذاری ریسک به کارفرما.»

 

تست‌های عملکردی (Operational Tests)

این تست‌ها نشان می‌دهند آسانسور در شرایط عادی بهره‌برداری چطور عمل می‌کند.

مواردی که باید حتماً تست و ثبت شوند:

• حرکت نرم کابین در مسیر بالا و پایین
• توقف دقیق و هم‌سطح با طبقات
• باز و بسته شدن صحیح درب‌ها
• عملکرد دکمه‌ها و شستی‌ها
• عملکرد صحیح نمایشگرها و آلارم‌ها

نکته تجربی:
تست فقط یک بار کافی نیست؛ حداقل ۵ سیکل کامل رفت و برگشت باید انجام شود.

 

تست‌های ایمنی (Safety Tests)

این بخش شوخی‌بردار نیست. اکثر حوادث آسانسور به‌خاطر عدم انجام یا ثبت ناقص تست‌های ایمنی است.

چک‌لیست تست‌های ایمنی:

• تست ترمز موتور
• تست گاورنر و پاراشوت
• تست فتوسل و قفل درب‌ها
• تست استاپ اضطراری کابین
• تست کلیدهای حدی (Limit Switch)

اگر حتی یکی از این موارد تست نشود، از نظر من آسانسور قابل تحویل نیست؛ حتی اگر بازرس آن روز حضور نداشته باشد.

 

تست‌های شرایط خاص

این تست‌ها معمولاً فراموش می‌شوند، اما دقیقاً همان‌هایی هستند که در زمان بحران، آسانسور را نجات می‌دهند.

موارد مهم:

• تست برق اضطراری (قطع برق اصلی)
• تست سیستم نجات اضطراری (ARD یا UPS)
• تست اضافه‌بار کابین
• تست تهویه و روشنایی اضطراری

 

 

چه مواردی باید در دفترچه تحویل آسانسور درج شود؟

دفترچه تحویل آسانسور فقط یک پوشه کاغذ نیست؛ سند هویت فنی آسانسور است. هر چیزی که بعدها قرار است درباره این آسانسور تصمیم‌گیری شود (سرویس، تعمیر، تغییر، شکایت، بازرسی)، اول به همین دفترچه رجوع می‌شود.

من بارها دیدم آسانسوری که از نظر فنی سالم بوده، اما به‌خاطر نقص دفترچه تحویل، کارفرما در زمان اختلاف یا بازرسی دستش خالی مانده.
دفترچه تحویل باید شفاف، کامل و قابل استناد باشد؛ نه چند برگه پراکنده.

 

اطلاعات پایه‌ای که حتماً باید درج شود

این بخش، شناسنامه آسانسور است. نبود هر کدام از این موارد یعنی نقص رسمی در تحویل.

اطلاعات پایه شامل:

• مشخصات پروژه و آدرس دقیق
• نام و مشخصات شرکت نصاب
• ظرفیت، سرعت و تعداد توقف
• نوع سیستم (کششی، هیدرولیک و…)
• تاریخ نصب و تاریخ تحویل
• شماره سریال تجهیزات اصلی

نکته تجربی:
اگر تاریخ تحویل دقیق درج نشود، در اختلافات گارانتی معمولاً به ضرر کارفرما تمام می‌شود.

 

اطلاعات فنی و عملیاتی در دفترچه تحویل

اینجا همان بخشی است که معمولاً ناقص نوشته می‌شود یا کلاً حذف می‌شود، در حالی که برای بهره‌بردار حیاتی است.

موارد فنی که باید به‌صورت شفاف ثبت شود:

• نوع موتور و تابلو فرمان
• تنظیمات مهم تابلو (در حد بهره‌برداری)
• ظرفیت مجاز کابین
• دستورالعمل استفاده ایمن
• محدودیت‌های بهره‌برداری
• برنامه پیشنهادی سرویس دوره‌ای

 

ثبت تست‌ها و نواقص احتمالی

یک دفترچه تحویل حرفه‌ای بی‌نقص نیست، صادق است. اگر نقصی وجود دارد، باید ثبت شود، نه پنهان.

مواردی که باید درج شوند:

• لیست تست‌های انجام‌شده
• نتیجه هر تست (قبول  مشروط)
• نواقص باقی‌مانده
• تعهد شرکت نصاب برای رفع آن‌ها
• مهلت رفع نواقص

 

 

بررسی تفاوت تحویل موقت با تحویل دائم آسانسور

یکی از رایج‌ترین اشتباهاتی که هم کارفرما و هم بعضی شرکت‌های نصاب مرتکب می‌شوند، یکی دانستن تحویل موقت و تحویل دائم است. در حالی‌که این دو مرحله، هم از نظر فنی و هم از نظر حقوقی، کاملاً ماهیت متفاوتی دارند و هر کدام کارکرد مشخصی دارند.تحویل موقت معمولاً زمانی انجام می‌شود که آسانسور از نظر نصب و راه‌اندازی به مرحله بهره‌برداری اولیه رسیده، اما هنوز برخی موارد جزئی یا مستندات نهایی تکمیل نشده‌اند. در این مرحله، آسانسور ممکن است برای استفاده محدود (مثلاً کارگاهی یا ساکنین اولیه) مورد استفاده قرار گیرد، اما هنوز مسئولیت کامل از دوش شرکت نصاب برداشته نشده است.

در مقابل، تحویل دائم به این معناست که تمام الزامات فنی، تست‌ها، مدارک و تعهدات قراردادی تکمیل شده و آسانسور آماده بهره‌برداری رسمی، با مسئولیت کامل کارفرما است. از این لحظه به بعد، هر اتفاقی که رخ دهد (به‌جز موارد گارانتی)، مستقیماً به بهره‌بردار مربوط می‌شود.

 

تفاوت‌های کلیدی تحویل موقت و تحویل دائم (جدول مقایسه‌ای)

موضوع مقایسه	تحویل موقت	تحویل دائم
وضعیت فنی آسانسور	قابل استفاده با نواقص جزئی	کاملاً تکمیل و نهایی
تست‌های ایمنی	ممکن است ناقص یا مشروط	کامل و مستند
مدارک تحویل	ناقص یا در حال تکمیل	کامل و بایگانی‌شده
مسئولیت حقوقی	مشترک (نصاب + کارفرما)	عمدتاً کارفرما
شروع گارانتی	معمولاً خیر	بله (مبنای رسمی)
مناسب برای پایان‌کار	خیر	بله

 

نکته مهم از تجربه اجرایی:

اشتباه خطرناک این است که تحویل موقت با امضای مبهم انجام شود؛ بدون اینکه صراحتاً در صورت‌جلسه نوشته شود «موقت».
در چند پرونده‌ای که من به‌عنوان کارشناس فنی ورود کردم، کارفرما فکر می‌کرد تحویل موقت بوده، اما شرکت نصاب با استناد به امضا، آن را تحویل دائم تلقی کرده و از زیر مسئولیت شانه خالی کرده است.

مسئول تحویل آسانسور کیست؟

یکی از سوال‌های مهمی که معمولاً در پروژه‌های ساختمانی مطرح می‌شود این است که مسئول واقعی تحویل آسانسور چه کسی است. پاسخ کوتاه این است: تحویل آسانسور یک مسئولیت مشترک با نقش‌های متفاوت است، اما مسئول اصلی ارائه و تحویل فنی آسانسور شرکت نصاب است.

شرکت نصاب موظف است آسانسور را مطابق قرارداد، نقشه‌ها و استانداردها نصب کند و در زمان تحویل، عملکرد صحیح سیستم را اثبات کند. این اثبات از طریق تست‌های فنی، ارائه مدارک و تنظیم صورت‌جلسه تحویل انجام می‌شود. به بیان ساده، نصاب باید نشان دهد آسانسور آماده بهره‌برداری ایمن است.

در مقابل، کارفرما نقش «تحویل‌گیرنده» را دارد. یعنی باید بررسی کند آنچه تحویل می‌گیرد با توافقات قرارداد مطابقت دارد. این بررسی معمولاً با حضور ناظر یا مشاور فنی انجام می‌شود.

ناظر نیز نقش مستقلی دارد. ناظر مسئول اجرا نیست، بلکه مسئول کنترل انطباق اجرا با مقررات و استانداردها است. امضای ناظر به معنای انجام صحیح فرآیند کنترل است، نه تضمین عملکرد آینده آسانسور.

جدول زیر نقش‌ها را ساده‌تر نشان می‌دهد:

نکته مهم این است که تحویل آسانسور بدون حضور یا تعهد رسمی شرکت نصاب اعتبار کافی ندارد. همچنین کارفرما نباید تصور کند که امضای ناظر جای تعهد نصاب را می‌گیرد. هر کدام از این نقش‌ها مکمل یکدیگر هستند و نبود هر کدام می‌تواند فرآیند تحویل را ناقص کند.

در یک تحویل حرفه‌ای، نصاب ارائه می‌دهد، ناظر کنترل می‌کند و کارفرما تأیید می‌کند.

نقش شرکت نصاب و ناظر در فرآیند تحویل آسانسور

در تحویل اصولی آسانسور، هیچ‌چیز «کلی» یا «شفاهی» نیست. هر نقش، مسئولیت مشخص دارد و اگر این مسئولیت‌ها شفاف نشوند، در صورت بروز مشکل، همه چیز به ضرر کارفرما تمام می‌شود. تجربه من نشان می‌دهد که بسیاری از کارفرماها دقیقاً نمی‌دانند چه چیزی را باید از نصاب بخواهند و ناظر دقیقاً مسئول چیست.

شرکت نصاب، مسئول اجرای صحیح، ایمن و مطابق استاندارد آسانسور است. یعنی آسانسور باید همان چیزی باشد که در قرارداد، نقشه و مشخصات فنی آمده؛ نه کمتر و نه «تقریباً مشابه». تحویل از طرف نصاب فقط زمانی معتبر است که تمام تست‌ها انجام شده، نواقص ثبت شده و مدارک تحویل داده شده باشد.

از طرف دیگر، ناظر آسانسور (یا ناظر ساختمان با وظیفه مرتبط) نقش کنترل و تأیید را دارد، نه اجرا. ناظر نباید وارد جزئیات نصب شود، اما موظف است بررسی کند که آنچه اجرا شده، با استاندارد و ضوابط منطبق است. اشتباه رایج این است که کارفرما فکر می‌کند اگر ناظر امضا کند، یعنی همه چیز بی‌نقص است؛ در حالی‌که امضای ناظر مسئولیت اجرایی نصاب را حذف نمی‌کند.

 

مرز مسئولیت‌ها کجاست؟

برای اینکه تحویل بدون ریسک انجام شود، باید مرز مسئولیت‌ها کاملاً روشن باشد. شرکت نصاب پاسخ‌گوی کیفیت اجرا، ایمنی، تنظیمات و عملکرد آسانسور است و باید در صورت‌جلسه تحویل، این موارد را صراحتاً تأیید کند. ناظر هم مسئول تأیید انطباق با مقررات و اعلام نظر کارشناسی است، نه تضمین عملکرد بلندمدت آسانسور.

نکته‌ای که من همیشه به کارفرماها می‌گویم این است:
اگر در صورت‌جلسه تحویل فقط امضای ناظر باشد و تعهد شفاف از نصاب گرفته نشود، در عمل هیچ پشتوانه‌ای برای مطالبه اصلاحات بعدی ندارید.

 

 

چک‌ لیست کامل تحویل آسانسور PDF برای دانلود

بعد از سال‌ها کار اجرایی، به این نتیجه رسیدم که توضیح شفاهی یا حتی صورت‌جلسه کلی، برای تحویل آسانسور کافی نیست. چیزی که واقعاً جلوی اختلاف، دوباره‌کاری و دعوای حقوقی را می‌گیرد، یک چک‌ لیست مکتوب، مرحله‌به‌مرحله و قابل امضا است؛ دقیقاً همان چیزی که در این بخش درباره‌اش صحبت می‌کنیم.

چک‌ لیست تحویل آسانسور PDF در واقع یک ابزار کنترلی است؛ نه فقط برای کارفرما، بلکه حتی برای خود شرکت نصاب. وقتی همه موارد از قبل روی کاغذ آمده، نه چیزی فراموش می‌شود، نه بعداً کسی می‌تواند بگوید «قرار نبود این را تحویل بدهم».

این فایل طوری طراحی می‌شود که:

• کارفرما بدون دانش فنی عمیق هم بتواند تحویل را کنترل کند
• نصاب بداند دقیقاً چه چیزهایی را باید آماده کرده باشد
• ناظر بتواند به‌جای توضیح شفاهی، به موارد مستند ارجاع دهد

 

این چک‌ لیست PDF چه بخش‌هایی دارد؟

در نسخه استاندارد و حرفه‌ای چک‌ لیست تحویل آسانسور، موارد به‌صورت مرحله‌ای و قابل تیک‌زدن تنظیم می‌شوند، نه توضیحات کلی و مبهم. یعنی هر بند یا «انجام شده» است یا «انجام نشده».

ساختار کلی فایل شامل این بخش‌هاست:

• مشخصات کامل پروژه و آسانسور
• کنترل نصب و وضعیت ظاهری
• کنترل عملکرد و حرکت
• تست‌های ایمنی و اضطراری
• بررسی مدارک و دفترچه تحویل
• ثبت نواقص احتمالی و تعهد رفع
• امضا و تاریخ (نصاب، ناظر، کارفرما)

نکته مهم این است که این چک‌ لیست جایگزین تجربه نیست، ولی جلوی خطای انسانی را می‌گیرد؛ مخصوصاً در پروژه‌هایی که چند آسانسور دارند یا تحویل تحت فشار زمانی انجام می‌شود.

 

چطور از این چک‌ لیست بیشترین استفاده را ببریم؟

اشتباه رایج این است که چک‌ لیست فقط در روز تحویل باز شود. بهترین حالت این است که:

• یک بار قبل از حضور کارفرما توسط نصاب تکمیل شود
• یک بار در حضور ناظر مرور شود
• و بار نهایی، هم‌زمان با امضای تحویل بررسی گردد

به این ترتیب، تحویل آسانسور از یک «مراسم عجله‌ای» تبدیل می‌شود به یک فرآیند حرفه‌ای و قابل دفاع.

اشکالات رایج در تحویل آسانسور و راه‌های اصلاح آن‌ها

بیشتر اشکالات تحویل آسانسور، پیچیده یا عجیب نیستند؛ اتفاقاً کاملاً تکراری‌اند و اگر به‌موقع دیده شوند، با هزینه و زمان کم قابل اصلاح‌اند. مشکل اصلی این است که این ایرادها یا دیده نمی‌شوند یا عمداً نادیده گرفته می‌شوند تا پروژه «سریع‌تر جمع شود».یکی از رایج‌ترین اشکالات، تحویل آسانسور بدون انجام تست کامل ایمنی است. آسانسور حرکت می‌کند، درب باز و بسته می‌شود و همه تصور می‌کنند آماده است، اما تست گاورنر، پاراشوت یا برق اضطراری انجام نشده یا ثبت نشده است. این نوع تحویل شاید امروز مشکلی ایجاد نکند، اما در اولین بازرسی رسمی یا حادثه، دقیقاً همان نقطه ضعف دردسرساز می‌شود.اشکال رایج دیگر، ناقص بودن مدارک تحویل است. معمولاً دفترچه تحویل یا سرویس یا اصلاً تحویل داده نمی‌شود یا به‌صورت کلی و غیرقابل استناد تکمیل می‌شود. نتیجه؟ در زمان اختلاف، هیچ مرجعی نمی‌پذیرد که آسانسور مطابق ضوابط تحویل شده است.

 

راه اصلاح این اشکالات از نگاه اجرایی

برخلاف تصور، حل این مشکلات نیاز به تعویض کل سیستم ندارد؛ بلکه نیاز به اصلاح فرآیند تحویل دارد. یعنی قبل از امضا، باید ایرادها شناسایی و مکتوب شوند، نه اینکه به امید «بعداً درست می‌شود» رها شوند.

در پروژه‌های حرفه‌ای، نواقص تحویل به‌صورت شفاف در صورت‌جلسه درج می‌شود و برای هر مورد، مسئول رفع و زمان مشخص می‌شود. این کار هم به نفع کارفرماست، هم به نفع نصاب؛ چون جلوی ادعاهای بعدی را می‌گیرد.

 

نکات حقوقی مهم در امضای تحویل آسانسور توسط کارفرما

امضای تحویل آسانسور، فقط یک تشریفات اداری نیست؛ یک سند حقوقی الزام‌آور است. از لحظه‌ای که کارفرما صورت‌جلسه تحویل را امضا می‌کند، اثبات هر ایراد، نقص یا قصور بعدی بسیار سخت‌تر می‌شود. در بسیاری از پرونده‌هایی که من به‌عنوان کارشناس فنی وارد شدم، مشکل اصلی نه خرابی آسانسور، بلکه امضای عجولانه و بدون قید شرط بوده است.

اولین نکته مهم این است که کارفرما باید بداند امضا به‌معنای «تأیید کامل» است؛ مگر اینکه خلاف آن صراحتاً در متن صورت‌جلسه نوشته شده باشد. اگر آسانسور نقص دارد، حتی جزئی، باید مکتوب، واضح و بدون ابهام ثبت شود. جمله‌های کلی مثل «در صورت وجود نقص، شرکت متعهد به رفع است» از نظر حقوقی تقریباً بی‌اثر هستند.

نکته مهم بعدی، تفکیک تحویل موقت و دائم در متن صورت‌جلسه است. اگر تحویل موقت است، باید واژه «موقت» به‌صورت صریح درج شود، همراه با ذکر نواقص، مهلت رفع و عدم شروع گارانتی. اگر این موارد نوشته نشود، در اختلافات بعدی معمولاً تحویل به‌عنوان «دائم» تفسیر می‌شود؛ حتی اگر نیت طرفین چیز دیگری بوده باشد.

 

چند توصیه کلیدی قبل از امضا

قبل از اینکه خودکار را روی کاغذ بگذاری، این اصول را در ذهن داشته باش:

کارفرما حق دارد تحویل را به تعویق بیندازد، اگر:

• تست‌های ایمنی کامل انجام نشده
• مدارک تحویل ناقص است
• نواقص بدون زمان‌بندی رفع ثبت شده‌اند

همچنین بسیار مهم است که تاریخ دقیق تحویل و تاریخ شروع گارانتی مشخص و جداگانه نوشته شود. یکی از ترفندهای رایج برخی شرکت‌ها این است که گارانتی را از تاریخ نصب محاسبه می‌کنند، نه از تاریخ تحویل واقعی.

اشتباهات کارفرما هنگام تحویل آسانسور

بخش زیادی از مشکلاتی که بعداً در بهره‌برداری آسانسور ایجاد می‌شود، نه به کیفیت نصب، بلکه به اشتباهات مرحله تحویل مربوط است. این اشتباهات معمولاً ساده و قابل پیشگیری هستند، اما وقتی صورت‌جلسه تحویل امضا شود، اصلاح آن‌ها دشوارتر می‌شود.

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، امضای صورت‌جلسه تحویل بدون انجام تست‌های ایمنی است. حرکت کابین به‌تنهایی نشان‌دهنده آماده بودن آسانسور نیست. سیستم‌های ایمنی باید تست و ثبت شوند.

اشتباه رایج دیگر، دریافت نکردن مدارک تحویل است. بدون این مدارک، سرویس و تعمیر آینده آسانسور با مشکل مواجه می‌شود.

چند اشتباه متداول دیگر:

• امضای تحویل بدون ثبت نواقص

• مشخص نکردن تاریخ شروع گارانتی

• نداشتن قرارداد سرویس و نگهداری

• قبول تحویل موقت بدون توضیح مکتوب

• اعتماد به تحویل شفاهی

این اشتباهات را می‌توان در جدول زیر خلاصه کرد:

راه جلوگیری از این مشکلات ساده است: تحویل باید مستند، مرحله‌ای و بدون عجله انجام شود. کارفرما این حق را دارد که تا تکمیل تست‌ها و مدارک، تحویل را به تعویق بیندازد.

تحویل آسانسور زمانی موفق است که هیچ ابهامی باقی نماند.

در پایان

تحویل آسانسور، پایان نصب نیست؛ شروع مسئولیت بهره‌برداری است. اگر این مرحله درست، مستند و حرفه‌ای انجام شود، هم کارفرما با خیال راحت از آسانسور استفاده می‌کند، هم شرکت نصاب وارد حاشیه‌های حقوقی و اعتباری نمی‌شود.

خلاصه تجربه من در یک جمله:

آسانسوری که درست تحویل داده شود، معمولاً سال‌ها بدون دردسر کار می‌کند.

نمونه صورت‌ جلسه تحویل آسانسور

صورت‌جلسه تحویل آسانسور سندی است که نشان می‌دهد فرآیند نصب، تست و تحویل آسانسور انجام شده و طرفین وضعیت سیستم را تأیید کرده‌اند. این سند باید شفاف، قابل استناد و بدون ابهام باشد.

یک صورت‌جلسه تحویل استاندارد معمولاً چند بخش اصلی دارد. اولین بخش مربوط به مشخصات پروژه و آسانسور است. در این بخش اطلاعات پایه ثبت می‌شود.

مشخصات پروژه

• آدرس ساختمان

• نام کارفرما

• نام شرکت نصاب

• تاریخ تحویل

مشخصات آسانسور

• ظرفیت

• سرعت

• تعداد توقف

• نوع سیستم

• شماره سریال تجهیزات اصلی

بخش بعدی مربوط به تست‌ها است. در این قسمت، تست‌های انجام‌شده ثبت می‌شوند.

سپس نواقص احتمالی ثبت می‌شود. اگر نقصی وجود دارد، باید دقیق و بدون ابهام نوشته شود و برای رفع آن زمان مشخص تعیین شود.

مثلاً:

• تنظیم مجدد درب طبقه سوم — مهلت رفع: ۷ روز

• تکمیل دفترچه سرویس — مهلت رفع: ۳ روز

در پایان، بخش امضاها قرار می‌گیرد:

• امضای شرکت نصاب

• امضای کارفرما

• امضای ناظر

• تاریخ

صورت‌جلسه تحویل باید نسخه بایگانی‌شدنی داشته باشد و نزد کارفرما نگهداری شود. این سند در آینده مبنای سرویس، گارانتی، بازرسی و حتی رسیدگی‌های حقوقی خواهد بود. هرچه این صورت‌جلسه دقیق‌تر تنظیم شود، احتمال اختلاف و سوءتفاهم کمتر می‌شود.

سوالات متداول

آیا می‌شود آسانسور را بدون دفترچه تحویل، تحویل‌گرفته‌شده دانست؟

خیر. از نظر حرفه‌ای و استاندارد، تحویل بدون دفترچه و مدارک کامل، ناقص محسوب می‌شود.

تحویل موقت چقدر می‌تواند طول بکشد؟

بستگی به حجم نواقص دارد، اما باید زمان‌دار و مکتوب باشد؛ تحویل موقت بی‌زمان‌بندی خطرناک است.

آیا امضای ناظر به‌تنهایی کافی است؟

خیر. امضای ناظر جای تعهد اجرایی شرکت نصاب را نمی‌گیرد.